Yoksullaşmanın nedeni dolaylı vergiler

83

Tüketimden alınan vergileri değerlendiren Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz; gelir dağılımı eşitsizliğini artıran dolaylı vergiler, yoksullaşmanın temel nedenidir” dedi.

 Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz konuyla ilgili şu açıklamayı yapmıştır:

 Devletin güvenlik, eğitim, adalet, sağlık başta olmak üzere tüm giderleri, halktan toplanan vergilerle karşılanmaktadır. Anayasa’nın 73. maddesine göre; “herkes … mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür.” Bu düzenleme gereğince, vergi; asıl olarak elde edilen gelirden, servetten alınmalıdır.

 Doğrudan vergi olarak adlandırılan bu vergi yanında, zorunlu tüketimden alınan vergiler de söz konusudur. Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi gibi çeşitli isimler altında alınan bu vergiler dolaylı vergi olarak tanımlanmakta olup mali gücü ne olursa olsun, tüm yurttaşlardan aynı ve eşit olarak tahsil edilmektedir. Aracına benzin alan maaşlı çalışan ile bir işadamının ödediği vergi aynıdır. Asgari ücretli bir kişi, cep telefonu ile konuştuğunda, kendisi gibi yüzlerce kişiyi istihdam eden bir fabrikatör ile aynı vergiyi ödemektedir.

 Bir ülkede toplanan vergilerin içindeki dolaylı vergi oranının yüksek olması, o ülkede gelir dağılımı eşitsizliğine yol açmakta, oran arttıkça, en zengin ile diğer sosyal gruplar arasındaki makas giderek açılmakta, toplumun büyük kesimi yoksullaşmaktadır.

 1980’li yıllardan itibaren ülkemizde yoğun olarak alınmaya başlayan dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki oranı giderek artmıştır. Doğrudan vergileri toplayamayan ekonomi yönetimleri, çareyi dolaylı vergileri yaygınlaştırmak ve artırmakta bulmuştur. Nitekim 1980 yılında toplam vergilerin yüzde 37’sini tüketimden alınan vergiler oluştururken; günümüzde bu oran, yüzde 65-70 ile OECD ve AB ülkeleri içinde ilk sıralardadır.

Dolaylı vergi oranları ile ilk sıralarda yer alan Türkiye, gelir dağılımı eşitsizliğinde de, OECD ülkeleri içinde, Kosta Rika ve Meksika’nın ardında üçüncü sırada bulunmaktadır.

Gelir eşitsizliğinin yüksek olduğu bir ülkede yaşayanların büyük kesiminin giderek yoksullaşması ve toplumsal sınıflar arasındaki makasın açılması da kaçınılmazdır. Nitekim OECD’nin son verilerine göre, yoksulluk oranı bakımından Türkiye, 38 ülke arasında 27. sırada bulunmaktadır.

 Türkiye ekonomisinde yaşanan yüksek enflasyon zemininde, tüketimden alınan vergilerin toplam vergiler içindeki payı hızla düşürülmeli, zorunlu tüketimden vergi almak yerine yurttaşların gelirlerinden, servetlerinden alınacak doğrudan vergilerin tahsili öncelenmelidir.

https://www.tuketici.org.tr/tr/basin-aciklamalari/yoksullasmanin-nedeni-dolayli-vergiler/